Keep the fire burning

Een open haard wordt vaak direct geassocieerd met gezellig knapperende houtblokken. Een traditioneel beeld, maar de techniek heeft niet stilgestaan. Gas, elektriciteit en gelei hebben hun intrede gedaan en kunnen inmiddels zeer goed de originele warmte en sfeerbron vervangen.

Voor de liefhebbers van ‘echt’ vuur gaat er niets boven het traditionele vlammenspel van een open haard. Hout heeft naast grote voordelen als knus en authentiek ook een aantal nadelen. Zonder hout geen vuur, zonder vuur geen warmte; er zal dus altijd ergens hout aanwezig moeten. En daar moet maar net een geschikte plek voor zijn. Het liefst binnen, want daar kan hout goed drogen en blijft het droog, anders buiten onder minimaal een afdak tegen de regen.

Wie op hout stookt weet dat de vlammen zich niet laten regelen, zoals bijvoorbeeld bij een gashaard wél het geval is. En omdat het om echt vuur gaat, is er altijd een veiligheidsrisico; zelfs als er volgens het boekje gestookt wordt. Bedenk ook dat een aangestoken houtblok niet tussentijds gedoofd kan worden; eenmaal aangestoken blijft het hout branden tot het volledig opgebrand is.

Tip: het wordt afgeraden om tijdens een windstille of zeer mistige dag te stoken. De reden hiervan is dat er dan mogelijk niet voldoende trek in de schoorsteen is, waardoor de rook onvoldoende afgevoerd kan worden.

Gas
Gas heeft de nadelen die op een houtgestookte haard of kachel van toepassing zijn niet. Bovendien is met de decoratieve houtblokken van vandaag een gasgestookte haard of kachel niet meer van echt te onderscheiden. Gas is minder schadelijk voor de gezondheid en minder belastend voor het milieu. Vandaar deze manier van stoken een grote opmars heeft gemaakt in het laatste decennium. Meer mensen willen genieten van een sfeerverwarmer, die ze wanneer zij dat willen, aan of uit zetten (liefst met afstandsbediening), een schone verbranding heeft en die optimaal beveiligd is. Gas is in heel veel soorten haarden en kachels toe te passen en is te verkrijgen in een groot assortiment modellen. Belangrijk: elk aardgastoestel moet voorzien zijn van het Europese CE-keurmerk. Alleen een toestel met dit keurmerk voldoet aan alle veiligheidseisen.

Tip: de meeste gasgestookte toestellen werken op aardgas. Maar wanneer er geen leidingen voorhanden zijn – bijvoorbeeld op een camping – zijn er ook toestellen verkrijgbaar die op propaan gestookt kunnen worden. Deze haarden worden dan aangesloten op gasflessen die eventueel netjes in of achter de schouw weg te werken zijn.

Elektrisch
Elektrisch ‘stoken’ is wel heel simpel: een kwestie van de stekker in het stopcontact steken en de haard aan zetten. Er komt geen vuur bij kijken. Warmte is in dit geval dan ook bijzaak, hoewel sommige haarden wel voorzien zijn van een aparte warmteknop. Bij elektrische haarden draait het puur om de sfeer. Bovendien is een elektrische haard zuinig met energie: op de zuinigste stand verbruikt de haard ongeveer evenveel als een gemiddelde gloeilamp. Omdat er geen schoorsteen of rook- en aanvoerkanaal nodig is, zijn deze haarden relatief goedkoop in de aanschaf. Hak- en breekwerk voor de aanleg van een rookkanaal blijft achterwege. De open haard kan op elke gewenste plek in de kamer geplaatst worden en bij verhuizing verhuisd de haard gewoon mee. Voor de liefhebber kan de haard geleverd worden, voorzien van een mooie traditionele schouw.

Nieuw zijn gasblokken met een elektronische ontsteking. Er blijft dus geen waakvlam meer branden. Met een afstandsbediening kan het blok ontstoken worden, maar ook traploos hoger en lager worden gezet.

Gelei
Populair, voor zowel binnen als buiten, zijn de zogenaamde gel- of geleihaarden. Hoewel haarden een vrij groot woord is; het zijn eerder een soort brandende blikken. Daarin zit de brandstof: een geleiachtige substantie die gewoon met een lucifer aan te steken is. Een gemiddeld blik brandt ongeveer drie uur. Wie het vlammenspel eerder wil doven, doet gewoon de deksel er weer op. De gelei die dan over blijft kan een volgende keer (her)gebruikt worden. Geleihaarden zijn overigens niet goedkoop; stoken op gas of elektriciteit is voordeliger.

Let op: gelhaarden bedoeld voor buiten zijn niet geschikt om binnen te gebruiken. Binnenshuis mogen alleen geur- en roetvrije blikken gelei gebruikt worden.

Kosten
Het stoken in een open haard of houtkachel is, uitgaande van de warmte die het oplevert, altijd duurder dan centrale verwarming op aardgas. Eventuele besparingen op de gasrekening zullen dit niet compenseren. De kosten van andere vaste brandstoffen (houtbriketten, zaagselparaffinebriketten, kolen) zijn in de meeste gevallen nog hoger.